«Μην την καταναλώσετε»: Αποσύρεται πασίγνωστη κονσέρβα τόνου από τα ράφια των σούπερ μάρκετ

Οι ελληνικές αρχές προχώρησαν σε κοινοποίηση μέσω του ευρωπαϊκού συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης για τρόφιμα και ζωοτροφές (RASFF), ενημερώνοντας για την ανίχνευση αυξημένων επιπέδων ισταμίνης σε κονσερβοποιημένο τόνο προέλευσης Τουρκίας.

Η ειδοποίηση καταχωρήθηκε στις 19 Ιουλίου 2026 και αφορά κονσέρβα τόνου σε ηλιέλαιο του είδους Katsuwonus pelamis (skipjack tuna), η οποία εντοπίστηκε κατά τη διάρκεια συνοριακού ελέγχου που πραγματοποιήθηκε στις αρχές Ιουνίου.

Η αξιολόγηση του περιστατικού χαρακτηρίστηκε ως σοβαρή, ενώ η υπόθεση παρακολουθείται στο πλαίσιο των διαδικασιών του RASFF. Την ίδια ημέρα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχώρησε στην αναταξινόμηση της σχετικής ειδοποίησης στο σύστημα παρακολούθησης.

Τι είναι η δηλητηρίαση από ισταμίνη και ποια συμπτώματα προκαλεί

Η κατανάλωση τροφίμων με υψηλές συγκεντρώσεις ισταμίνης μπορεί να οδηγήσει στο λεγόμενο σκαμβροειδές σύνδρομο ή δηλητηρίαση από ισταμίνη.

Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως μέσα σε λίγα λεπτά ή λίγες ώρες μετά την κατανάλωση και μπορεί να περιλαμβάνουν:

Ερυθρότητα στο πρόσωπο και τον λαιμό

Αίσθημα καύσου

Πονοκέφαλο

Ζάλη

Ταχυκαρδία

Υπόταση

Ναυτία και εμετό

Κοιλιακό άλγος

Διάρροια

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να παρουσιαστούν εξανθήματα, κνησμός και συμπτώματα που μοιάζουν με αλλεργική αντίδραση.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται για άτομα με ιστορικό αλλεργιών, άσθματος, καρδιαγγειακών παθήσεων ή όσους λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή που επηρεάζει τον μεταβολισμό της ισταμίνης, καθώς ενδέχεται να εμφανίσουν πιο έντονες αντιδράσεις.

Γιατί η ισταμίνη αποτελεί σοβαρό κίνδυνο
Η ισταμίνη είναι μια βιογενής αμίνη που σχηματίζεται κατά την αποσύνθεση των ιστών ορισμένων ψαριών με υψηλή περιεκτικότητα στο αμινοξύ ιστιδίνη, όπως ο τόνος, το σκουμπρί και η παλαμίδα.

Όταν τα ψάρια δεν διατηρούνται στις κατάλληλες θερμοκρασίες αμέσως μετά την αλίευση ή κατά τη μεταφορά, την επεξεργασία και την αποθήκευσή τους, συγκεκριμένα βακτήρια μετατρέπουν την ιστιδίνη σε ισταμίνη.

Το σημαντικότερο είναι ότι η ισταμίνη δεν καταστρέφεται κατά την κονσερβοποίηση. Ακόμη και αν το προϊόν αποστειρωθεί πλήρως και δεν περιέχει ζωντανούς μικροοργανισμούς, η ισταμίνη που έχει ήδη σχηματιστεί παραμένει στο τρόφιμο.

Για τον λόγο αυτό, η πρόληψη βασίζεται κυρίως στη σωστή ψύξη του αλιεύματος και στη διατήρηση της ψυκτικής αλυσίδας σε όλα τα στάδια παραγωγής και μεταφοράς.

Τα όρια ασφαλείας και τα μέτρα πρόληψης

Σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) 2073/2005 για τα μικροβιολογικά κριτήρια των τροφίμων, τα προϊόντα αλιείας που προέρχονται από είδη με υψηλή περιεκτικότητα σε ιστιδίνη υπόκεινται σε συγκεκριμένα όρια για την ισταμίνη.

Για δείγμα εννέα μονάδων (n=9):

Η μέση τιμή δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 100 mg/kg.

Έως δύο δείγματα μπορούν να κυμαίνονται μεταξύ 100 και 200 mg/kg.

Κανένα δείγμα δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει τα 200 mg/kg.

Η αξιολόγηση του συγκεκριμένου περιστατικού ως σοβαρού κινδύνου δείχνει ότι τα αποτελέσματα των εργαστηριακών ελέγχων κρίθηκαν αρκετά ανησυχητικά ώστε να ενεργοποιηθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες από τις αρμόδιες αρχές.

Η αποτροπή δημιουργίας ισταμίνης βασίζεται στην άμεση ψύξη των αλιευμάτων μετά την αλίευση, στη διατήρηση χαμηλών θερμοκρασιών σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα, στην εφαρμογή συστημάτων HACCP, στους τακτικούς ελέγχους των κρίσιμων σημείων παραγωγής, στην εκπαίδευση του προσωπικού και στη συστηματική εργαστηριακή παρακολούθηση των πρώτων υλών και των τελικών προϊόντων.